Korona: Desa lan Kutha

ilustari kapethik saka: https://internasional.kompas.com

Tumprape wong desa, virus korona utawa kang kasebut 2019-nCoV, ora katon dampake. Awit, wong desa lumrahe sesambungane ing bebrayan winates. Ora adoh; ora amba. Cukup ing lingkungane dhewe. Golek sandhang pangan ing papan kang cedhak karo omah. Dadi, anane virus korona kang kaya-kaya nggegirisi donya, ora nggegirisi wong-wong desa.

Wong desa tetep sregep nyambut gawe yen wektune nyambut gawe. Sing panggawene ing sawah, ya nyambut gawe ning sawah; sing panggawene ing pabrik, ya nyambut gawe ing pabrik; sing nyambut gawe ing perangan liya, ya nyambut gawe kaya lumrahe. Ora ana sing rumangsa nyambut gawene keganggu.

Iki sing dakdeleng ing dhaerahku, Kudus, Jawa Tengah. Sanajan, ing kono ana salah sawijine rumah sakit kang nyediakake kamar perawatan kanggo pasien jalaran virus korona. Mesthi wae kuwi sifate mung kanggo jaga-jaga utawa antisipasi. Nganti saiki ora ana kabar bab pasien kasebut. Yen wis ana pasien jalaran virus korona, mesthi wae kabare wis nyebar ing masyarakat. Ambyar.

Mula, kahanan masyarakat ing dhaerahku adem ayem. Kabeh katon gumregut nglakoni panggaweane dhewe-dhewe. Yen esuk, ing dalan-dalan rame. Semana uga yen awan lan sore. Pating sliwer montor lan mobil. Ora ana sing nganggo masker kanggo nutupi cangkem lan irunge. Kalebu wong-wong kang ana ing pusat-pusat keramean, ora migunakake masker.  Kahanan iku nggambarake yen masyarakat desa  pracaya ora ana virus korona ing dhaerahe.

Kahanan ing dhaerah beda karo kahanan ing kutha gedhe. Maca warta ing koran, deleng warta ing televisi, lan melu perkembange warta ing medsos, kita bisa mangerteni kahanan ing kutha gedhe. Kanyatan ing kutha gedhe akeh wong padha giris marang virus korona. Kanyatan iku wajar wae amarga ing kutha gedhe dadi papan patemungane wong akeh. Saka endi wae ana, kalebu saka mancanegara. 

Mula, wong-wong ing kutha gedhe, luwih-luwih ing papan-papan kang umume ditekani wong akeh, pada nganggo masker. Yen bisa malah  ngurangi lelungan. Ning omah wae. Kumpul karo kulawarga. Iku mono kanggo jaga awak supaya tetap aman.

Nganti kaya ngono kuwi kahanane. Wong kaya-kaya dipageri. Ora bisa bebas kaya adat sabene. Yen biasane, bisa mrana mrene; yen saiki, ora bisa mrana mrene. Malah, wong-wong kang adat sabene plesir menyang mancanegara, saiki plesir menyang obyek-obyek wisata domestik. Dadi, amarga ana virus korona, ing dina-dina iki obyek-obyek wisata domestik ngasilake pametu luwih akeh tinimbang kaya adat sabene.

Wong-wong kutha (ing Indonesia) kang adat sabene plesiran ing mancanrgara awit golek sesenengan utawa nglakoni bisnis, wektu-wektu iki leren dhisik. Awit, ing saperangan mancanegara ana sing konangan yen wargane ana sing kena virus korona. Mula, yen mung plesiran kanggo seneng-seneng cukup ing destinasi-destinasi wisata domestik. Kanthi ngono, perekonomian ing sakitere destinasi-destinasi wisata sansaya mundhak, bisa nyejahterakake masyarakat. Muga-muga ya.

Dakkira Ora Kabeh

Gambar kapetik saka paxabay.com

Aku nyumbang ing omahe paklik. Nalika jagongan sinambi mangan jajan kang disogatake marang tamu (aku ya kalebu tamu), aku matur marang paklik. Ora serius pangucapku. Sante banget. Isine, yen paklik lan bulik wiwit saiki sampun rampung “tugase”. Rampung tugas momong putrane, maksudku. Awit, putra ragile wis ketemu jodho. Lungaku karo ibune bocah-bocah lan si ragil nyumbang ya amerga ana pahargyan nenikahan kuwi. 

Apa sing dakgagas pranyata beda karo kang dipungagas paklik. Awit, nalika aku matur yen paklik lan bulik sampun bebas tugas momong putra, paklik ngendika durung rampung. Panjenengane ngendika yen isih kagungan tugas, yaiku “momong” putu. Perangan iki malah luwih abot, ngono ature paklik. Awit, ing wektu sepuh sampun pensiun, boten  saged nyambi kana-kene kaya rikala enom, ananging isih mikir  ngragati putu. 

Aku banjur kepancing mikir. Kang dak pikir, mbah kakung. Mbah kakung kagungan prinsip kang beda karo mbah-mbah sanese, kalebu paklikku. Prinsipe ngene, mbah kakung wis ora kersa repot kang kaping pindha. Sepisan, sampun ngrumati putra-putrine. Ngragati saka cilik nganti dewasa, yaiku nganti nikahake. Tegese, wis ngeterake putra-putrine tumeka ing tahap kang pantes dieculake. Wis wani diomah-omahake kudune ora ngrusuhi maneh. Pancen kudu mangkono lumprahe. Ana bab apa wae, mesthine kudu dirampungake dhewe.

Mula mbah kakung ora kersa yen direpoti putu. Kayata momong. Dititipi putu awit ibu-bapake repot, kalebu repot nyambut gawe, mbah kakung mesthi nolak. Awit, mesthi bakal ngrepoti. Ini kang dening mbah kakung kasebut ngrepoti kang kaping pindha. Mbah kakung ora kersa kang kaya ngene iki. Anak ya kudu dirumati ibu-bapake; ora dirumati mbahe.

Dak gagas, prinsipe mbah kakung iki ora salah. Malah kepara bener. Awit, kanthi ngono mbah kakung ora manjakake putra-putrine kang wis omah-omah. Supaya ben bisa dadi wong tuwa kang bener. Duwe tanggung jawab marang anak. Bab lelakon urip kang ngono kuwi, repot utawa ora repot (susah-seneng), saben wong mesthi kudu nglakoni. Ora kok mung enak-enak. Dadi ibu-bapak wis lumprahe ngrumati anak. 

Mbalik ing babagan paklik. Dadine aku rada ora srek karo apa kang katindakake. Lha wis sepuh kok ya repot-repot ngrumati putu. Mbokyaa cukup mikir kahanane dhewe. Ngrasakake ing yuswa sepuhe kanthi ayem. Yen mung paring pambiyantu sithik-sithik iku kuwajiban. Ora banjur nanggung sakabehe. Kang tembene malah gawe ora ayem ing ati: nggresula. 

Ananging babagan kaya ngono kuwi gampang tinemu ing tengah-tengahe masyarakat. Cacahe akeh. Dadi ya ora mung paklikku. Ana mbah-mbah liyane kang nindakake. Ana kang ngrasakake abot, nanging tetep nindakake awit mesakake putra-putrine. Ngerti yen ing kanyatan putra-putrine ngadhepi kerepotan, masak ora ditulungi. Mesakake ah, mangkono lumprahe panggagasipun mbah-mbah. Ana uga kang ngrasakake seneng. Sanajan direpoti putu, ora nate nggresula. Malah bingah awit anane putu ing sacedhake kaya hiburan.

Mula akeh mbah kang boten susah sanajan kudu nyukupi kabeh kang dijaluk putu. Kepengin iki dituruti; kepengin iku dituruti. Sanajan ngetokake duwit akeh, ora dadi sedihe ati. Aku duwe mitra ing papan panggaweyan kang duwe prinsip kuwi. Yen crita, bab apa wae kang disuwun wayahe, mesthi dianani. Ora ngetung pira enteke. Apamaneh yen mbahe putri, ngono pangandikane mitraku. Mbah putri kepara malah nguja. Sakepingine wayahe, paribasane apa wae, diwujudake. Lha ya wis, nek ngono!

Lagu Indonesia Raya lan Pancasila ing Selapanan RT

Selapanan RT rutin katindakake ing wilayah rukun tetangga (RT) ing kampungku. Selapanan RT kuwi mung sebutan wae. Tegese, warga RT ing kampungku nganakake kumpulan saben selapan. Selapan kuwi 35 dina. Dadi, saben 35 dina warga RT ing kampungku kumpulan. Rutin. Kejaba yen ana alangan. Alangan kuwi ora mung ditegesi prahara. Bisa wae selapanan ora dianakake amerga ana kegiatan liya sing luwih penting, kayata pas wulan Pasa lan riyaya Idul Fitri.

Selapanan RT kuwi sing nekani bapak-bapak. Dadi, saben kulawarga mesthi ana wakile. Yen ora bapak, biasane diwakili anake lanang. Ora ana ibu-ibu utawa anak wedok makili kulawarga nekani selapanan RT. Yen ibu-ibu ana kumpulan dewe. Sebutane kumpulan PKK. 

Selapanan RT kuwi dianakake kanthi cara giliran. Muter saka kulawarga siji lan sijine. Ora bisa dobel. Awit wis dijadwal. Upamane, selapanan RT saiki ing omahe si A, selapanan RT sabanjure  ing omahe si B. Nganti kabeh warga wis kapanggonan selapanan, lagi muter maneh saka wiwitan. Dadi, muter-muter terus. 

Ing selapanan RT lumprahe Ketua RT maringi kabar marang wargane. Bab apa wae kang penting. Bisa bab administrasi RT, rukun warga (RW), lan desa kang ana gandeng cenenge karo kabutuhane warga. Bisa wae bab keamanan, kesehatan, lan liya-liyane. Kejaba kuwi, ana uga pengurus liyane, contone bendahara kang nglaporake bab keuangan RT. Uga ana tanya-jawab antarane warga karo pengurus. Dadi, kumpulan utawa selapanan RT kuwi kanggo ngrembug apa wae bab kabutuhane warga lan kemajuane RT.

Meh saben selapanan RT, kepala dusun (kadus) rawuh. Kabar kang durung kawartakake dening Ketua RT, kadus kang nglengkapi. Umume kabar-kabar saka pamerintahan desa. Bab iki kadus kang paling ngerti awit saben dina ngantore ing bale desa. Kala-kala Ketua RW rawuh ing selapanan RT. Informasi kang diwartakake lumrahe ora beda karo Ketua RT lan kadus. Mung informasi-informasi khusus RW kang beda. Mula informasi bab ke-RW-an diumumake ing selapanan RT. Awit pamerintahan RW secara hierarki ana ing dhuwure pamerintahan RT. Dadi, Ketua RW uga melu ngupayakake kemajuane RT. Apik eleke RT, Ketua RW ya melu tanggung jawab.

Ana kang beda karo selapanan-selapanan RT sadurunge, selapanan RT ing pungkasane taun 2017 iki ana bab kang khusus. Apa kuwi? Nalika miwiti acara ana nyanyi Indonesia Raya dhisik. Kabeh ngadeg. Kaya bocah-bocah sekolah nalika nyanyi lagu kebangsaan kuwi kanggo ngiringi munggahe gendera abang-putih. Ora ana siji-sijia warga sing ndhodhok. Ora ana sing gojegan. Kabeh nindakake kanthi khidmat. Sanajan swarane ora apik kaya swarane paduan swara, yen dirungokake kanthi tenanan, ngresep sajroning ati. 

Kejaba kuwi, sabubare nyanyi Indonesia Raya, para warga ngucapake Pancasila. Kawiwitan saka sila kapisan nganti kalima. Kaucapake bareng. Posisine isih ngadeg. Ora ana warga sing guyonan. Tanpa panyuwun, kabeh ngucapake kanthi seru. Semangate katon cetha. Kabeh duwe rasa empati marang leluhur-leluhur kang wis ngedegake negara Indonesia. Perjuangane para pahlawan kaya-kaya nyemangati warga nyuwarakake ukara-ukara kang tinulis ing teks Pancasila.

Aku banjur mikir yen selapanan utawa kumpulan RT ana  bab kang anyar, iki mesthi ora mung ing kampungku. Ing papan liya mesthi ana uga. Sebab, iki mesthi wis dadi program pamarintah. Pancen apik. Supaya warga masyarakat ora nganti lali lagu Indonesia Raya lan teks Pancasila. Ing wektu-wektu iki lumprahe lagu Indonesia Raya lan teks Pancasila mung dinyanyekake lan diucapake yen pas pitulasan. Dadi, setaun sepisan, ngepasi wulan Agustus. Tirakatan malam pitulasan ing saben kampung para warga mesthi nyanyi Indonesia Raya lan nyuwarakake teks Pancasila. 

Kajaba cikben ora lali, lumantar nyanyi Indonesia Raya lan ngucapake teks Pancasila, nilai-nilai kebangsaan lan kejuangan ngresep ing jiwane warga masyarakat. Supaya ing bebrayan bisa ginayuh urip aman, tentrem, santosa, lan sejahtera. Awit wong siji lan sijine; golongan siji lan sijine padha guyup rukun. Bab kebersamaan, toleransi, persatuan, lan kesatuan saya diperkuwat. Iku kang bakal ndadekake bangsa Indonesia dadi luwih santosa lan sugih.

Mbangun kasantosaning bangsa Indonesia pancen kudu diwiwiti saka kampung-kampung. Saka lingkungan kang ciut.  Awit, ing kono sesambungan paseduluran isih kuwat karasakake. Yen ing saben kampung ing wewengkon Indonesia kapupuk semangat paseduluran, kaya kang sinerat ing lagu Indonesia Raya lan teks Pancasila, ora mokal ing tembe bangsa Indonesia dadi bangsa kang luwih maju. Ayo budayakake nyanyi Indonesia Raya lan ngucapake teks Pancasila nalika miwiti kumpulan utawa selapanan RT ing saben kampung ing wewengkon Indonesia!

Maem

Ndeleng bocah-bocah padha maem mesthi wae seneng. Apa maneh yen maeme telap-telep. Lahap banget. Nganti entek, ora sisa, tanpa ngongkon. Yen biasane rada meksa, dumadakan dadi ora meksa jelas ndadekake ati seneng. 

Tambah saya seneng yen maem bebarengan. Aku ndeleng anakku loro maeme bareng wae senenge ramekakat. Lungguh adhep-adhepan. Ing sangarepe ana panganan. Sakarone katon menikmati banget. Maem karo guyan-guyon, ngomang-ngomong, kok ya katon nyenengake. Aku banjur nyedak, njupuk sithik,  ngicipi. Anakku sakarone dadi malah saya seneng awit bapake gelem ngrasakake. Kaya-kaya maringi tanda yen aku uga seneng panganan asil masakane.

Kenthang lan jamur goreng kang lagi dimaem kuwi pancen masakane anakku sakarone. Wiwit ngoceki, ngirisi, nganti nggoreng kenthange, kabeh ditandangi dhewe. Semono uga ngumbah, ngopesi, mbumboni, lan nggoreng jamure. Pokoke kabeh dilakoni dhewe.  Ibune ora ing omah, lagi kerja, dadi ora ana kang ngewangi. Dene aku kang ana ing omah, mung ndeleng wae.

Aku seneng ndeleng bocah-bocah padha masak. Adine kang lagi klas IV mung ngewangi. Sanajan mung ngewangi, pakaryan iku kalebu pakaryan wigati. Awit, ngoceki, ngumbah, lan ngirisi kenthang mbutuhake ketrampilan. Bagean nggoreng ditangani mbakyune. Wis klop. Ana kang nyiapake bahan, ana kang nggoreng. 

Pangalaman penting kaya ngono kuwi bisa dialami sakarone nalika liburan. Liburan dadi wektu penting kanggo mbangun rakete paseduluran. Uga sinau bareng bab-bab kang ora disinaoni ing sekolahan. Ananging,  bab-bab kuwi dibutuhake ing sajroning urip. Yen wektu durung dewasa wis pinter tandang gawe kang ana sesambungane karo bageane, ing tembe ora bakal kangelan.

Bocah-bocah wedok kang wis bisa masak, sanajan mung kenthang lan jamur goreng, kalebu wis apik. Ana pengalaman penting. Ora saben bocah wedok duwe pengalaman kaya ngono kuwi. Tergantung lingkungan kulawargane. Yen ana ing lingkungan kulawarga saben pagawean dicandak pembantu, pangalaman ngono kuwi ora bakal tinemu. Ananging, yen ana ing lingkungan kulawarga tanpa pembantu, pangalaman ngono kuwi gampang dilakoni. Kaya dene kang dialami anakku sakarone.

Ananging, ana bab kang aku kurang sarujuk. Yaiku yen wis maem jinis panganan kaya ngono kuwi, kenthang lan jamur goreng, lumrahe anak-anakku wis ora gelem maem sega. Aku mikir yen mung maem jinis panganan kuwi kurang mantep. Awit, biasane maem sega. Kaya bapak lan ibune. Aku lan ibune bocah-bocah yen ora mangan sega ora mantep. Yen mung mangan jinising panganan kaya kenthang lan jamur goreng dakanggep jaminan utawa makanan ringan. Beda yen sawise maem sega, lagi maem makanan ringan. Aku ora apa-apa. 

Tambah ora seneng maneh yen anakku sakarone maem kenthang lan jamur goreng nganggo saos. Ananging, yen dakpenggak ana alasane. Alasane klasik banget, yaiku ora terus-terusan wae kok! Mung ngono. Ananging,  alasan iku gawe aku “ngalah” awit alasan iku pancen bener. Anakku sakarone ora terus-terusan migunakake saos saben maem. Ananging, saben wong tuwa nduweni rasa kuwatir dampak sabanjure. Minimal yen bocah nganti ketagihan migunakake saos. 

Ya dakbalekake maneh marang bab-bab kang pisitif. Maem kenthang lan jamur goreng masakane dhewe ana untunge. Sepisan, bocah-bocah padha guyup gotong royong masak bareng. Kaping loro, bocah-bocah duwe ketrampilan masak  kang migunani ing wektu-wektu sabanjure. Kaping telu, bocah-bocah ngalami dhewe yen arep ngrasakake enak iku kudu ana proses kang dilakoni. Kaping papat, asile masakan luwih sehat. Lan, sing kaping lima, luwih irit.

Mbangun Kabecikan

Wektu kanggo tes utawa ulangan kang dakweruhi paling dawa rong jam. Upamane, saka jam pitu nganti jam songo. Iku mono ora kanggo kabeh mata pelajaran. Mung mata pelajaran tartamtu. Lumrahe mata pelajaran Matematika, IPA, Bahasa Indonesia, lan Bahasa Inggris (kanggone murid SMP lan kang sadrajat mendhuwur).

Mata pelajaran kang daksebut ing dhuwur kuwi mata pelajaran kang di-UN-ke, ujian nasional. Dadi kaya-kaya mata pelajaran kang luwih penting timbang mata pelajaran liyane.  Mula lumrah yen wektu kangga tes utawa ulangan mata pelajaran kuwi luwih dawa. Kajaba materine penting lan akeh, uga kanggo gladhen UN. Awit, wektu kang kasediyakake UN mata pelajaran-mata pelajaran kuwi ya rong jam.

Lumrahe tes utawa ulangan mono ana kang ngawasi. Ing sekolah, guru-guru duwe peran kuwi. Dadi pengawas tes utawa ulangan lumrahe ya guru-guru. Saben ruang diawasi rong guru. Ananging, yen ana kahanan khusus, bisa wae sak ruang diawasi guru siji. 

Tujuane ngawasi bocah-bocah tes utawa ulangan, sanajan mung rong jam, supaya kejujuran bisa kawujudake. Bocah siji karo sijine cikben ora contoan. Ora ana bocah kang ngepek. Bocah-bocah kaarahake mikir dhewe-dhewe. Yen kahanan kuwi kang tinemu, asile tes utawa ulangan mesthi bisa nggambarake (kanthi tenanan) potensine bocah-bocah.

Pengalamanku sakjege ngawasi tes utawa ulangan, ana wae bocah-bocah kang duwe krenteg nyonto utawa ngepek. Malah wis ana bocah kang nglakoni. Awit konangan, ya daknasehati supaya ora nglakoni maneh. Prilaku iku ora apik. Yen dijarke ya padha wae mupuk prilaku korup wiwit ing sekolahan. Ana wae bocah kang migunakake kesempatan kanggo nglakoni bab  kang ora apik. 

Mula mesthine para guru kang lagi ngawasi bocah-bocah tes utawa ulangan kudu tenanan. Awit, yen para guru gelem jujur, ana lho saperangan guru kang kurang tegas nalika ngawasi tes utawa ulangan. Kayata, yen ana bocah kang nyonto utawa ngepek ora dikandhani kanthi serius. Dadine yen ana kesempatan maneh, bocah-bocah ya nglakoni prilaku mau. 

Saperangan guru, kang duwe prinsip tegas, nalika ngawasi tes utawa ulangan,  diwedeni bocah-bocah. Ora ana bocah kang wani nyonto utawa ngepek. Aku kalebu guru kang diwedeni (muga-muga wae disegani ya) bocah-bocah nalika ngawasi tes utawa ulangan. Tujuanku kepengin mbangun kaadilan ing antarane bocah-bocah. Sing bisa ya ben bisa. Sing durung bisa ya ben sakuwate bisa. Awit, mesakake yen tinemu bocah kang sregep sinau, bijine kalah karo bocah kang ora sregep sinau amerga nyonto utawa ngepek. Tujuan kang luwih gedhe yaiku supaya bocah-bocah dadi generasi penerus kang duwe integritas. 

Pancen angel mbangun kabecikan tumprape bocah-bocah yen guru siji lan sijine beda prinsip. Kabeh guru kudu duwe prinsip kang padha mligine kanggo mbangun kabecikane bocah-bocah. Conto, yen ana bocah nalika tes utawa ulangan nyonto utawa ngepek, kabeh guru kudu paring tindakan kang padha. Yen guru A maringi tindakan tegas awujud njupuk lembar jawab, tegese bocah mau ora bisa nerusake nggarap soal; guru sijine ya ngono. Yen kabeh guru seiya-sekata, karaktere bocah-bocah bisa kabangun kanthi apik.

Paring Pandonga

Bocah-bocah nggarap soal ulangan ing sakjerone ruang klas. Ulangan akhir semester (UAS) kanggone Kurikulum Tingkat Satuan Pendidikan (KTSP) utawa penilaian akhir semester (PAS) tumprape Kurikulum 2013 dianakake ing awal-awal Desember 2017. 

Lumrahe kabeh sekolah ing Indonesia nganakake bab kuwi ing antarane wektu-wektu iku. Sanajan ora bareng mak brek, nanging maju-mundure ya ora adoh saka wektu kuwi.

Bocah-bocah sing nggarap soal katon anteng. Ora ana sing tolah-toleh, usrek. Kamangka papan sing dienggo, kahanane sumuk banget. Bocah-bocah mesthi sumuken kaya sing dakrasakake. 

Kringetku wae pating dredes. Mili saka sirah nganti pipi, banjur mengisor tekan bahu. Ing kono, kringetku nresep sajroning serat-serate klambi. Klambiku sing bagean dhuwur ya teles gebes. Dakkira bocah-bocah uga ngrasakake kaya apa sing dakrasakake. 

Apamaneh bocah-bocah wadon kang nganggo jilbab. Sumuke mesthi saya nemen. Ananging iki mung panemuku. Panemune wong kang ora tau nganggo jilbab. Bisa wae beda panemu karo wong kang wus kulina nganggo jilbab. Sumuke ruangan bisa wae ora ana pengaruhe apa-apa. Kaya pengakuane salah sijine muridku wedok kang jilbaban nalika daktakoni sumuk apa ora. Jawabe, ora sumuk. Lah tenan to. Pakulinan dadekake biasa wae sanajan wong liya ngrasakake ora biasa.

Sanajan arep kepiyea, ruangan sumuk sing digunakake ulangan/penilaian, tetep duwe pengaruh marang kondisine bocah. Bocah-bocah tetep ngrasakake luwih nyaman ing papan kang adem.  Awit kahanane, bocah-bocah tetep nduweni semangat.

Ora ana siji-sijia bocah sing ngeluh krana ruang. Daksawang siji-siji, katon anteng wae. Ya ora ana sing kipas-kipas, nganggo pucuking jilbab, kertas, utawa piranti liyane. Kahanan kuwi mratandhani yen bocah-bocah ngendaleni diri. Berjuang kanthi tenanan.

Mula aku paring pandonga tumprape para murid. Supaya asile berjuang apik-apik. Ora nguciwani awake dhewe, wong tuwa,  lan sapa wae sing nduweni sesambungan kulawarga lan kekancan.

Ngancani Sinau

Ngancani sinau kalebu aktivitas kang ana kaitane karo wong liya. Ngancani sinau kuwi bisa amerga karepe dhewe. Ananging, ana uga kang amerga karepe wong liya, yaiku panjaluke wong sing lagi sinau. Kang disebut ing buri kuwi kaya bab kang aneh. Awit, wong sinau kuwi umume dhewekan. Ora jaluk dikancani. Malah saperangan wong sinaune ing wayah sepi. Tengah wengi utawa subuh, nalika wong-wong isih akeh sing padha turu.

Aku duweni panemu, tumprape wong-wong tartemtu yen sinau ing wayah sepi dhewekan. Ananging, tumprape wong-wong liyane yen sinau ing wayah sepi nanging jaluk dikancani. Ragilku lagi wae sinau jaluk dikancani. Aku ora takon alasane kenapa sinau kok dadak jaluk dikancani. Aku mung manut wae panjaluke. Mung sediluk aku wis ana ing cedhake.

Dheweke pancen sinau. Maca buku sing wis ana ing ngarepe. Buku kabukak byak. Diwaca tanpa swara. Tegese, maca sakjerone ati. Dheweke wis bisa maca sakjerone ati. Jinising maca iki ora saben wong bisa. Awit, ing kanyatan ana wong kang maca kudu banter, metu swarane. Yen swarane ora metu, bab-bab kang disinaoni ora mlebu ing pikiran. Ora ana sing nyanthol sithik-sithika.

Ing sasuwene ngancani sinau, saben-saben ana pitakonan kanggo aku. Yen ragilku nemu tembung sing dheweke ora ngerti, banjur takon karo aku. Iku ora mung ping siji-loro. Takone kerep. Pokoke yen ana tembung sing ora dingerteni, mesthi takon. Yen durung dakjawab, dheweke ya ngenteni jawabane nganti dakunekake. 

Ana untunge kanggo awakku. Awit, aku kudu muter pikiranku yen ana pitakonan sing angel jawabane. Meksa mikir. Ngudhal-ngudhal pengalaman sing wis suwe kakubur jero. Ya gelem ora gelem golek nganti ketemu. Dadi aku meh kaya kamus. Tembung-tembung sing ditakokake, dakpikirake tegese utawa maksute. 

Cara sinau ngana kuwi sing nyenengake ragilku. Awit, dheweke ora mung ngadhepi buku, kang ora bisa diajak komunikasi. Ananging uga ngadhepi aku, kang bisa diajak rembugan. Sinau cara ngana kuwi pranyata bisa luwih efektif. Amarga yen ana tembung kang angel tegese, ora dadak golek ing kamus kang kudu molak-malik halaman. Cukup ngrungokake sing njelasake wae, sabanjure ngerti tegese utawa maksute. Dadi luwih singkat wektune, nanging entuk asile. Nyenengake!